Albert Vataj
Në një botë ku fjalët s’kishin ende alfabet, ku historitë kalonin buzët te veshi e nga zemra në ritin e mbijetesës, njeriu e kishte gjetur një mënyrë për të thënë “jam këtu për ty”, një puthje. Dhe ky gjest, sa i thjeshtë aq edhe hyjnor, është dëshmuar se ekzistonte që 4.500 vjet më parë, në Mesopotaminën e lashtë, djepin e qytetërimit.
Puthja, ky akt që për ne sot është i lidhur me dashurinë, përkëdheljen, intimitetin, është po aq i vjetër sa vetë dëshira për t’u ndier i pranuar, i dashur, i përkitur. Një model balte, që daton rreth vitit 1800 p.e.s., i ruajtur në Muzeun Britanik në Londër, paraqet një çift duke u puthur – jo si një akt fizik, por si një emblemë e përbashkimit shpirtëror.
Është prekëse të mendosh se shumë përpara se të shkruheshin sonetet e dashurisë apo të lindte arti i pikturës së ndjenjës, njerëzit kishin kuptuar se puthja ishte një mënyrë për të komunikuar më shumë sesa ç’mund të thonë fjalët. Ishte mënyra e tyre për të ndarë intimitetin, për të dhënë ngrohtësi, për të shpallur pa fjalë një lidhje që tejkalonte trupin – një aleancë ndjenjash, një përulësi e zemrës.
Puthja nuk ishte vetëm romantike. Ajo shënonte lidhjet familjare, përshëndetjet e miqësisë, faljen e mëkateve dhe përjetësinë e një lidhjeje që nuk njeh kohë. Ishte një gjuhë universale e emocioneve, e lindur jo nga rregullat e një kulture të vetme, por nga vetë nevoja njerëzore për lidhje dhe përkatësi. Prandaj, nuk është e saktë ta quajmë një zakon lokal – puthja është një gjest që ka lindur njëkohësisht në shumë vende të botës, si një instinkt i dashurisë që kërkon shprehje.
Modeli i vogël prej balte që shfaq dy figura njerëzore duke bashkuar buzët, është më shumë se një vepër arkeologjike – është një përmendore e ndjenjës. Ai na mëson se ndonëse bota ka ndryshuar, dhe ne jetojmë në kohë të përshpejtuara nga teknologjia, thelbi i njeriut mbetet po ai: kërkimi për afërsi, për butësi, për kuptim.
Nëse duam të gjejmë thelbin e dashurisë njerëzore, nuk kemi nevojë të kthehemi te librat e mëdhenj apo filozofitë komplekse. Mjafton të ndalemi te ky imazh i thjeshtë, i lashtë, që dëshmon se puthja është një fill i artë që përshkon mijëvjeçarët – një poezi e trupit dhe e shpirtit që kurrë nuk vdes.
A nuk është kjo prova më prekëse që dashuria është më e vjetër se vetë historia?
