Nga Albert Vataj
Ky rrëfim brutal dhe ironik i Charles Bukowski nuk është thjesht një shpërthim cinizmi ndaj jetës moderne; është një akt dëshmie. Një dëshmi e njeriut të shtypur nga mekanizmat e përditshmërisë, nga rutina që e gërryen ngadalë shpirtin, nga një botë ku puna, marrëdhëniet, institucionet dhe vetë sistemi shoqëror duket se janë ndërtuar jo për ta shpëtuar njeriun, por për ta lodhur deri në çmenduri.
“Arsyeja pse njeriu mesatar gjendet në hipodrom është sepse ai gjendet i goditur nga çmenduria; e rrotullimit të bulonit, nga fytyra e urryer e komanduesit, nga dora zhvatëse e pronarit të shtëpisë, nga seksi i vdekur i të dashurës; nga taksat, kanceri, dëshpërimi; nga rrobat që shpërbëhen pas veshjes së tretë, nga uji që ka shijen e urinës, nga mjekët që punojnë si në linjë montimi dhe zyrat e tyre të padenja, nga spitalet pa zemër, nga politikanët me kafka të mbushura me qelb…, shkruan Charles Bukowski.
“Mund të vazhdojmë pafund, por do të akuzoheshim vetëm se jemi të hidhëruar nga jeta dhe të lajthitur nga pamëshira shtypëse e “normalitetit” jetues njerëzor, që është krijuar për të asgjesuar veten. Por bota na telendis të gjithëve, burrave dhe grave, madje edhe shenjtorët janë të shkarë, asgjë nuk shpëton nga kjo morsë.” shton Charles Bukowski, duke vijuar se
“Sipas llogarive të mia kam pasur vetëm 2500 aventura seksuale, por kam parë 12,500 gara kuajsh, dhe nëse kam ndonjë këshillë për dikë, është kjo, merruni me pikturë në akuarel.”
Bukowski nuk flet me gjuhën e filozofit akademik, ai flet me gjuhën e njeriut të rrëzuar mbi tavolinën e një bari, me gjuhën e atij që ka parë shumë, ka humbur shumë dhe nuk beson më te maskat morale të qytetërimit. Prandaj ai rendit me një ritëm të pamëshirshëm gjithë ato gjëra që e çojnë njeriun drejt shterimit, puna mekanike, autoriteti absurd, marrëdhëniet pa jetë, taksat, sëmundjet, mjekësia e çnjerëzuar, politika e korruptuar, sendet pa cilësi, institucionet pa zemër. Është një panoramë e zymtë e modernitetit, ku individi nuk jeton më, por konsumon veten duke mbijetuar.
Në këtë tekst ka diçka thellësisht kafkiane. Njeriu gjendet i burgosur në një makineri që nuk e kontrollon dhe që gradualisht e deformon shpirtërisht. Edhe “shenjtorët janë të çmendur”, thotë ai. Pra, askush nuk shpëton i paprekur. As morali, as feja, as virtyti nuk mjaftojnë për ta ruajtur të paprishur mendjen e njeriut në një botë të sëmurë.
Por madhështia e Bukowskit qëndron pikërisht te fakti se ai nuk ndalet vetëm te errësira. Në fund, pas gjithë kësaj rrëmuje ekzistenciale, ai jep një këshillë absurdisht të thjeshtë dhe poetike: “merruni me pikturë në akuarel.”
Kjo nuk është një shaka. Ose, më saktë, është ajo formë humori tragjik që vetëm njerëzit e zhgënjyer thellë dinë ta përdorin. Akuareli, arti i brishtë, i qetë, i tejdukshëm, vendoset përballë brutalitetit të botës si një akt i vogël shpëtimi. Jo si revolucion, jo si ideologji, jo si triumf, por si strehë. Si mundësia që njeriu, mes gjithë vulgaritetit të realitetit, të krijojë ende diçka delikate, intime dhe të bukur.
Në thelb, Bukowski po thotë se bota nuk do të bëhet më humane për ty. Institucionet nuk do të të shpëtojnë.
Politika nuk do të të pastrojë. Dashuria vetë mund të zbrazet nga kuptimi. Prandaj njeriu duhet të gjejë vetë një mënyrë për të mos u shkatërruar krejtësisht. Për dikë ajo mund të jetë piktura, për dikë muzika, libri, poezia, vetmia, një gotë verë, një mace në dritare, ose një bisedë e sinqertë në mesnatë.
Ky është humanizmi i errët i Bukowskit, ai nuk beson te shpëtimi kolektiv, por beson te mbijetesa intime e shpirtit. Dhe ndoshta pikërisht për këtë vazhdon të lexohet me aq pasion, sepse ai nuk i zbukuron plagët e njeriut modern, ai i tregon ato lakuriq, por pa ia mohuar njeriut të drejtën për një grimë bukurie që e stolis dhe e motivon.
