Filozofi dhe psikoanalisti italian Umberto Galimberti, në reflektimet dhe komunikimet e tij publike, është shfaqur shpesh i drejtpërdrejtë, madje i ashpër, kur flet për mënyrën se si epoka teknologjike ka ndërhyrë në territorin më të ndjeshëm të njeriut: atë të ndjenjave. Sipas tij, progresi teknologjik nuk ka transformuar vetëm mënyrën se si punojmë, komunikojmë apo informohemi; ai ka filluar të riformësojë edhe mënyrën se si dashurojmë.
Në një nga diagnozat e tij më të mprehta, Galimberti vëren se shoqëria bashkëkohore ka hyrë në një fazë ku emocionet janë bërë të përkohshme, të konsumueshme dhe të zëvendësueshme me të njëjtën lehtësi me të cilën ndërrojmë një aplikacion apo një pajisje elektronike. Në këtë klimë të shpejtësisë dhe të konsumit, edhe dashuria rrezikon të reduktohet në një shkëndijë momentale: ndizet me intensitet, por fiket po aq shpejt.
Ai e formulon këtë shqetësim me një qartësi të ftohtë, por tronditëse:
“Është e trishtueshme ta thuash, por sot njerëzit nuk dinë më të duan. Marrëdhëniet krijohen dhe zhduken me një klikim të mausit. Ne jetojmë në një epokë që tenton të reduktojë gjithçka në konsum, madje edhe ndjenjat.”
Në këtë realitet të përshpejtuar, sipas tij, dashuria shpesh ngatërrohet me eksitimin e çastit, me tërheqjen e menjëhershme ose me nevojën për të mbushur boshllëqet emocionale që krijon vetmia moderne. Ajo që dikur kërkonte kohë, durim dhe përkushtim, sot shpesh përjetohet si një përvojë e përkohshme, e lidhur me intensitetin e momentit dhe jo me thellësinë e ndërtimit.
Galimberti sjell një shembull domethënës për ta kuptuar këtë transformim: ndryshimin e kuptimit të fjalës “mik” në epokën digjitale. Dikur, miqësia ishte një marrëdhënie e provuar nga koha, nga besimi dhe nga përvoja e përbashkët; sot, në rrjetet sociale, ajo mund të reduktohet në një listë emrash, një statistikë virtuale që matet me numra dhe jo me përmbajtje.
Por pikërisht këtu qëndron dallimi thelbësor mes dashurisë së vërtetë dhe emocioneve të përkohshme. Sepse dashuria autentike, sipas Galimbertit, nuk është një shpërthim i shpejtë ndjenjash, por një proces i ngadaltë formimi.
Ajo kërkon kohë.
Është një ndjenjë që rritet, ndryshon, kalon sprova dhe i reziston stuhive të jetës. Nuk është vetëm pasion, por edhe durim; jo vetëm entuziazëm, por edhe përgjegjësi. Ajo ndërtohet në dëgjim, në kujdes dhe në aftësinë për të pranuar tjetrin jo si një projekt që duhet korrigjuar, por si një realitet që duhet kuptuar.
Për këtë arsye, filozofi italian e thekson një ide që në kulturën e sotme shpesh harrohet: dashuria nuk është vetëm një emocion.
Ajo është një vendim.
Një angazhim i vetëdijshëm ndaj tjetrit, që kërkon të japësh pa e llogaritur gjithmonë atë që do të marrësh në këmbim. Në këtë kuptim, dashuria nuk është një objekt që mund të zotërohet, por një përvojë që duhet jetuar. Ajo është një zbulim i vazhdueshëm, një proces në të cilin dy njerëz zgjedhin të ecin së bashku, edhe duke e ditur se çdo hap mbart një dozë pasigurie.
Sepse të duash, në fund të fundit, do të thotë të pranosh jetën me gjithë paparashikueshmërinë e saj.
Do të thotë të pranosh se marrëdhënia me tjetrin është një udhëtim i hapur, ku çdo ditë sjell një mundësi të re për të kuptuar, për të mësuar dhe për t’u bërë më i vërtetë. Dashuria, në këtë kuptim, nuk është një gjendje e qëndrueshme lumturie, por një proces i vazhdueshëm rritjeje.
Në një botë ku marrëdhëniet shpesh janë kthyer në simulime dhe ku miqësia mund të reduktohet në një rrjet virtual kontaktesh, dashuria e vërtetë mbetet një nga aktet më radikale të kundërshtimit kulturor.
Të duash, sipas Galimbertit, është një akt guximi.
Është një zgjedhje për të qëndruar, për të ndërtuar dhe për të besuar, edhe kur kultura e kohës na mëson të largohemi shpejt, të zëvendësojmë shpejt dhe të harrojmë shpejt.
Prandaj, në një epokë ku gjithçka ofrohet si e menjëhershme, dashuria e duruar dhe e ndërtuar me kohë shndërrohet në një formë rebelimi.
Një rebelim i heshtur kundër sipërfaqësisë së kohës sonë.
Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye, ajo është bërë kaq e rrallë — por edhe kaq e çmuar.
Përgatiti: Albert Vataj
