Albert Vataj
Jeta është dhurata që na ka bërë Zoti neve. Mënyra se si e jetojmë jetën tonë, është dhurata që ne i bëjmë Zotit. Bëjeni jetën tuaj të tillë që të jetë një dhuratë e denjë që ne i bëjmë Zotit, që ajo të jetë si shprehje e vullnetit të Tij dhe mirënjohje e mundësisë për ta kurorëzuar veten si pjesë e mrekullisë së jetës.
Nuk është e rëndësishme të besosh në Zot që të jesh pjesë e mrekullisë së jetës, por mos harro se vetëm nëpërmjet Tij ti mund ta jetosh jetën si një dhuratë.
Thënia se jeta është dhurata që Zoti i ka bërë njeriut, ndërsa mënyra se si njeriu e jeton jetën është dhurata që ai ia kthen Zotit, përmbledh në mënyrë të përkorë një nga marrëdhëniet më të thella ekzistenciale të mendimit njerëzor: raportin midis dhënies absolute dhe përgjigjes së lirë. Në këtë marrëdhënie, Zoti nuk shfaqet si imponim, por si burim; jo si kufizim, por si mundësi. Jeta, në këtë kuptim, nuk është pronë, por besim i dhënë për t’u jetuar me përgjegjësi.
Filozofia dhe teologjia janë takuar shpesh në këtë pikë. Søren Kierkegaard shkruante se “jeta mund të kuptohet vetëm duke u kthyer pas, por duhet të jetohet duke ecur përpara”. Ky paradoks përkon me idenë se jeta, si dhuratë hyjnore, nuk shpjegohet plotësisht me arsyen, por realizohet përmes zgjedhjes. Zoti i jep njeriut ekzistencën; njeriu i jep kuptim ekzistencës së vet. Pikërisht këtu lind akti i dhuratës njerëzore: të jetosh jo rastësisht, por me vetëdije.
Të bësh jetën një dhuratë të denjë për Zotin nuk do të thotë të jetosh në frikë, as në nënshtrim mekanik ndaj normave. Do të thotë ta jetosh jetën si përgjegjësi morale, si akt krijues. Martin Buber, në filozofinë e tij dialogjike, theksonte se marrëdhënia “Unë–Ti” është forma më e lartë e ekzistencës. Kur njeriu jeton jetën si dialog me Zotin, qoftë edhe pa e emërtuar atë drejtpërdrejt, çdo veprim bëhet përgjigje, çdo zgjedhje bëhet fjalë e thënë në këtë dialog të heshtur.
Në këtë dritë, jeta nuk është vetëm të qenit gjallë, por të qenit i pranishëm. Albert Schweitzer e përkufizonte etikën si “nderim për jetën”. Ky nderim është mënyra më universale për ta jetuar jetën si dhuratë, sepse ai i paraprin çdo doktrine fetare. Nuk është e domosdoshme të besosh në Zot për të qenë pjesë e mrekullisë së jetës; vetë fakti që jeton, ndien, krijon dhe vuan, të bën pjesë të saj. Por, siç sugjeron thellësisht mendimi yt, vetëm përmes Zotit jeta mund të përjetohet si dhuratë, jo si rastësi apo barrë.
Këtu shfaqet dallimi thelbësor, pa Zotin, jeta mund të jetë fakt biologjik; me Zotin, ajo bëhet thirrje. Paul Tillich e quante Zotin “thellësia e qenies”. Nëse Zoti është thellësia, atëherë ta jetosh jetën si dhuratë do të thotë të mos mbetesh në sipërfaqe, të mos e shpenzosh ekzistencën në banalitet, harresë apo shpërqendrim. Është një ftesë për autenticitet.
Kur jeta jetohen si shprehje e vullnetit hyjnor, ajo nuk humbet lirinë; përkundrazi, e gjen formën e saj më të lartë. Shën Augustini shprehej: “Duaje Zotin dhe bëj çfarë të duash”, sepse dashuria e vërtetë për Zotin e rregullon vetvetiu veprimin njerëzor. Një jetë e tillë bëhet mirënjohje e gjallë, jo lutje e shqiptuar, por etikë e mishëruar.
Të kurorëzosh veten si pjesë e mrekullisë së jetës nuk është akt krenarie, por akt përulësie të ndriçuar. Është pranimi se ekzistenca nuk na përket vetëm neve, por na është dhënë për t’u jetuar në mënyrë të tillë që të lërë gjurmë drite. Në këtë kuptim, dhurata që njeriu i bën Zotit nuk është perfeksioni, por përpjekja për kuptim, drejtësi, dhe dashuri.
Dhe ndoshta këtu qëndron thelbi, Zoti nuk kërkon që jeta të jetë e jashtëzakonshme në sy të botës, por që të jetë e vërtetë. Një jetë e jetuar me ndershmëri ndaj vetes, ndaj tjetrit dhe ndaj misterit që na ka sjellë në ekzistencë, është dhurata më e denjë që njeriu mund t’i bëjë Atij që ia dha jetën.
