Nga Albert Vataj
Gruaja është krijuar për të dashuruar dhe për të qenë e dashuruar. Në këtë thirrje të natyrës qëndron një nga të vërtetat më të thella të qenies njerëzore. Ajo i jepet jetës me një përkushtim që ndryshon trajtë, por kurrë thelb: fillimisht si vajzë, pastaj si e dashur, si bashkëshorte dhe, në fund, si nënë. Në secilin prej këtyre shndërrimeve ajo mbetet burimi prej nga lind dhe ushqehet vazhdimësia e jetës, forca e butë që mban të bashkuar familjen, dashurinë dhe shpresën.
Gruaja është placenta e madhe e njerëzimit, porta nëpër të cilën kalojnë gjaku, instinkti, ëmbëlsia dhe dhembshuria. Prej saj marrim zjarrin që na ngroh shpirtin, mallin që na mëson të kërkojmë tjetrin dhe dashurinë që i jep kuptim ekzistencës sonë. Prandaj është një tragjedi e heshtur sa herë që një edukim i varfër, paragjykimet ose dhuna helmojnë këtë burim të shenjtë të jetës. Mjerë një shoqëri që i mohon Evës të drejtën më të madhe: të dashurojë dhe të jetë e dashuruar.
Për gruan dashuria nuk është një ndjenjë kalimtare, por një mënyrë të qenit. Ajo është nevoja e saj më e thellë, boshti rreth të cilit rrotullohen ndjeshmëria, psikologjia dhe vetë ritmi i jetës së saj. Mjeku dhe filozofi Van Helmont e shprehu këtë në mënyrë të ashpër kur tha: “Gruaja është e tëra mitër.” Një pohim që tingëllon mizor, por që shumë mendimtarë të kohës së tij e interpretuan si një metaforë për aftësinë e gruas për të mbartur, krijuar dhe ushqyer jetën.
Ajo është qenia që di të presë, të ruajë dhe të përjetësojë. Brenda saj rritet jo vetëm fëmija, por edhe vetë ideja e vazhdimësisë. Në barkun e saj përkundet një jetë e re, ndërsa në zemër mbetet gjithmonë vendi ku burri gjen strehë, ngrohtësi dhe falje. Çdo vit ajo mund të shohë trupin, gjakun dhe dashurinë e saj të shndërrohen në fëmijë, në ato “copëza zemre” që e thërrasin me emrin më të bukur që është shpikur ndonjëherë: nënë. Në atë çast, dashuria bashkëshortore nuk shuhet; ajo vetëm sa ndryshon formë, duke u shndërruar në përkujdesje, sakrificë dhe një përkushtim që nuk njeh lodhje.
Gruaja kalon natyrshëm nga pasioni i zjarrtë i dashurisë tek ledhatimi i fëmijëve. Tek ajo epshi nuk është konsumim, por vazhdimësi; nuk është djegie, por ngrohtësi. Dashuria qarkullon në të si gjaku nëpër vena, duke lagur çdo fibër të qenies së saj. Kur kjo dashuri i mungon, ajo i ngjan një peme të goditur nga stuhia, së cilës i bien lulet dhe i thahen gjethet, sepse i është prerë burimi që e mbante gjallë.
Dashuria e burrit shpesh është si rrufeja: shpërthen, ndriçon, trondit dhe përshkon. Dashuria e gruas, përkundrazi, është si një rreze dielli që zbret ngadalë mbi tokë, e ngroh, e fekondon dhe lë pas pjellorinë e saj edhe pasi dielli ka perënduar. Ajo nuk jeton vetëm në çastin e flakës; ajo vazhdon të ushqejë kujtimet, besimin dhe shpresën shumë kohë pasi pasioni është qetësuar.
Natyra i ka dhënë gruas një aftësi të rrallë: të pijë gjatë nga burimi i pashtershëm i dashurisë. Epshi për të është një shprehje e ndjenjës, por jo vetë thelbi i saj. Ai është vetëm një kapitull në librin e madh të dashurisë. Për shumë burra pasioni mund të jetë vetë dashuria; për gruan, edhe kur është më e zjarrta në ndjenja, ai mbetet vetëm një episod i ëmbël në një histori shumë më të gjatë, ku mbizotërojnë afërsia, besnikëria, përkujdesja dhe dëshira për të ndërtuar.
Nëse do t’u shtrohej njerëzve pyetja se çfarë do të zgjidhnin: një dashuri të përjetshme e besnike pa pasion, apo një pasion të zjarrtë pa dashuri, ndoshta shumica e grave do të zgjidhnin dashurinë, ndërsa jo pak burra do të tundoheshin nga e kundërta. Kjo nuk është një e vërtetë absolute, por një vëzhgim që flet për mënyra të ndryshme se si zemra njerëzore e përjeton afërsinë.
Sepse, në fund, gruaja nuk është vetëm qenia që lind jetën; ajo është edhe ajo që lind dashurinë, e ruan atë nga shuarja dhe e përcjell brez pas brezi si trashëgiminë më të çmuar të njerëzimit.
