Margaret White lindi më 14 qershor 1904 në Bronx, Nju Jork, nga Joseph White, një inxhinier me prejardhje polako-hebreje, dhe Minnie Bourke, me prejardhje irlandeze-katolike.
Babai i saj ia nxiti kuriozitetin që në fëmijëri, duke e marrë me vete brenda fonderive për të parë prodhimin e makinerive masive të shtypit. Margaret ishte e magjepsur nga bukuria e makinerive dhe fuqia e industrisë.
Nëna e saj i dha krahë ëndrrave të saj. Të dy prindërit i mësuan Margaretës dhe vëllait të saj, Roger, se mund të arrinin gjithçka nëse punonin mjaftueshëm fort.
Margaret ndoqi Universitetin Columbia, Universitetin e Miçiganit, Universitetin “Western Reserve” dhe së fundi Universitetin Cornell, ku u diplomua në vitin 1927 në degën e biologjisë.
Gjatë fakultetit ajo nisi të merrej me fotografi, fillimisht si hobi, e më pas si një rrymë që e pushtoi tërësisht.
Pas diplomimit, Margaret u shpërngul në Cleveland dhe hapi një studio fotografike komerciale, të fokusuar në subjekte arkitekturore dhe industriale.
Ajo kombinoi mbiemrin e saj me mbiemrin e vajzërisë së nënës së saj për të krijuar emrin e saj profesional me vizë në mes: Margaret Bourke-White.
Në Cleveland, ajo pati një mundësi të madhe fatosëse duke fotografuar një shkollë për dy arkitektë të rinj, të cilëve u duheshin imazhe për revistën Architecture. Ky sukses solli edhe më shumë punë të tjera.
Specialiteti i Margaretës u bë fotografia industriale, veçanërisht fabrikat e çelikut.
Fotografimi i fabrikave të çelikut ishte jashtëzakonisht i vështirë. Procesi industrial prodhonte dritë të kuqe dhe portokalli, por filmi bardhezi i asaj epoke reagonte vetëm ndaj dritës blu. Fabrikat ishin të nxehta, të rrezikshme dhe të ndyra. Shumë njerëz dyshonin se një grua mund t’u bënte ballë këtyre kushteve.
Margaret e zgjidhi problemin e ndriçimit duke përdorur fishekzjarre magnezi që prodhonin dritë të bardhë. Ajo hynte në fabrikat e çelikut e veshur me taka dhe rroba elegante, ngjitej në skela, mbulohej nga bloza dhe krijonte imazhe mahnitëse të metalit të shkrirë dhe makinerive masive.
Ajo i shiste fotografitë e saj për 100 dollarë secila, ekuivalente me rreth 1,500 dollarë të sotëm.
Fotografitë e saj në fabrikat e çelikut u bënë ndër më të mirat e asaj epoke.
Në pranverën e vitit 1929, redaktori i revistës Time, Henry Luce, i dërgoi Margaretës një telegram ku i ofronte një pozicion si fotografja e parë për revistën e tij të re të biznesit, Fortune.
Margaret shkroi më vonë në autobiografinë e saj: “Ndiej sikur bota është hapur para meje dhe unë i kam të gjitha çelësat.”
Në vitin 1930, Fortune e dërgoi Margaretën për të fotografuar uzinën e hekurit “Krupp” në Gjermani. Ajo vazhdoi rrugëtimin e saj e vetme drejt Bashkimit Sovjetik, duke u bërë fotografja e parë perëndimore e lejuar zyrtarisht në BRSS. Ajo fotografoi Planin e Parë Pesëvjeçar të Stalinit.
Po në vitin 1930, Margaret fotografoi ndërtimin e ndërtesës “Chrysler” në Nju Jork. Ajo u frymëzua aq shumë nga ndërtesa, veçanërisht nga gargojat masive në formë koke shqiponje, saqë hapi studion e saj të fotografisë në katin e 61-të.
Kur menaxhmenti i ndërtesës fillimisht refuzoi t’ia lëshonte me qira një gruaje, Margaret siguroi një rekomandim nga revista Fortune dhe e mori studion e saj pavarësisht pengesave.
Në vitin 1936, kur Henry Luce lançoi revistën e tij të tretë, revistën e madhe të fokusuar te fotografia, Life, ai punësoi Margaret Bourke-White si një nga katër fotografët e parë të stafit të revistës.
Fotografia e saj e digës “Fort Peck” në Montana u shfaq në kopertinën e numrit të parë fare të Life, të datuar më 23 nëntor 1936.
Ajo fotografi kopertine u bë aq ikonike, saqë më vonë u përfshi në serinë e pullave postare “Celebrate the Century” të Shërbimit Postar të SHBA-së.
Gjatë viteve 1930, Margaret krijoi ese fotografike që dokumentonin “Dust Bowl” (stuhitë e pluhurit), Depresionin e Madh dhe varfërinë në Jugun Amerikan.
Në vitin 1937, ajo bashkëpunoi me novelistin jugor Erskine Caldwell për librin “You Have Seen Their Faces” (Ju i keni parë fytyrat e tyre), shtatëdhjetë e pesë fotografi që pasqyronin jetën e bujqve të varfër me qira në zonat rurale. Libri ishte sa një sukses komercial, aq edhe një vepër dokumentare e fuqishme.
Margaret dhe Caldwell u martuan në vitin 1939. Ata u divorcuan në vitin 1942.
Gjithashtu në vitin 1937, Margaret shkrepte një nga fotografitë e saj më të famshme: Viktimat me ngjyrë të përmbytjes në Louisville, Kentucky, të rreshtuar për të marrë ndihma nga Kryqi i Kuq përpara një tabele gjigante reklamuese ku shkruhej “Standardi më i lartë i jetesës në botë” dhe ku shfaqej një familje e bardhë duke udhëtuar me makinë.
Kjo fotografi u bë një imazh ikonik i pabarazisë amerikane.
Kur shpërtheu Lufta e Dytë Botërore, Life e dërgoi Margaretën në Evropë.
Në vitin 1941, Margaret ishte e vetmja fotografe e huaj në Moskë kur ranë bombat e para gjermane më 19 korrik. Ajo mori me vete pesë kamera, njëzet e dy thjerrëza (lente), katër gropa portative zhvillimi filmi, tre mijë llamba flashi dhe njëzet e tetë novela detektive, rreth 270 kg bagazhe.
Për njëzet e dy netë, Margaret rrezikoi jetën duke fotografuar gjatë sulmeve ajrore, duke ua kaluar të gjitha botimeve të tjera me lajmet e saj ekskluzive.
Ajo madje fotografoi edhe Josif Stalinin, duke e kapur diktatorin sovjetik me një gjysmë buzëqeshjeje në fytyrë.
Kur Shtetet e Bashkuara hynë në luftë në dhjetor të vitit 1941, Margaret kërkoi një tjetër detyrë jashtë shtetit.
Redaktorët e saj mundësuan që ajo të akreditohej pranë Forcave Ajrore të Ushtrisë së SHBA-së. Uniforma e parë për një korrespondente lufte u dizenjua posaçërisht për të.
Margaret Bourke-White u bë e para fotogazetare amerikane e luftës dhe e para grua e autorizuar për të fluturuar në misione luftarake.
Ajo fluturoi me një avion bombardues B-17 “Flying Fortress” mbi zonat e luftimit.
Në Afrikën e Veriut, anija me të cilën po udhëtonte Margaret u godit nga një silur dhe u mbyt. Ajo shpëtoi vetëm një kamerë dhe u largua me një varkë shpëtimi.
Margaret mbuloi fushatat e Aleatëve në mbarë Evropën, fushatën e Afrikës së Veriut, fushatën italiane dhe rrethimin e Moskës.
Në pranverën e vitit 1945, ajo ishte me Ushtrinë e Tretë të Pattonit, kur ata çliruan kampin e përqendrimit në Buchenwald.
Fotografitë e Margaretës me të burgosurit e kampit të përqendrimit, të mbijetuar si skelete që vështronin me mosbesim çlirimtarët e tyre, tronditën botën.
Ajo kaloi lumin Rin për të hyrë në Gjermani, duke dokumentuar sulmin e fundit të luftës.
Kolegët e saj në Life e quanin atë “Megi e Shkatërrueshme” (Maggie the Indestructible).
Pas luftës, Margaret udhëtoi në Indi për të fotografuar Mahatma Gandhin dhe për të dokumentuar ndarjen e Indisë dhe Pakistanit.
Gandhi po mbante një ditë heshtjeje dhe Margaret u udhëzua të mos fliste me të apo të mos përdorte dritë artificiale. Kasollja ku ai jetonte ishte shumë e errët për të bërë fotografi me dritë natyrale.
Por Margaret i bindi ata ta linin të përdorte flashin.
Ajo e fotografoi Gandhin të ulur këmbëkryq pranë rrotës së tij të tjerrjes, një nga fotografitë më ikonike të shekullit të 20-të.
Gjashtë orë më vonë, Gandhi u vra.
Margaret ishte personi i fundit që e intervistoi atë.
Në vitin 1949, Margaret udhëtoi në Afrikën e Jugut për të dokumentuar apartheidin me fotografitë e saj unike. Ajo fotografoi minatorët e arit më shumë se një milje nëntokë.
Në fillim të viteve 1950, ajo mbuloi Luftën e Koresë për revistën Life.
Ndërsa raportonte në Kore, Margaret vuri re një dhimbje të mbytur në këmbën e saj të majtë, e më pas në krahun e saj të majtë.
Kur u kthye në Shtetet e Bashkuara, ajo u konsultua me një neurolog dhe mësoi se vuante nga sëmundja e Parkinsonit, një sëmundje e pashërueshme.
Ajo ishte vetëm dyzet e nëntë vjeç, në kulmin e karrierës së saj.
Margaret e mbajti të fshehtë sëmundjen e saj nga frika se nuk do të merrte më detyra të reja pune.
Ajo vazhdoi të punonte pavarësisht simptomave, duke luftuar për t’i mbajtur kamerat e saj të qëndrueshme, duke refuzuar të dorëzohej.
Në vitin 1957, ajo përfundoi esenë e saj të fundit fotografike për Life, “Megalopolis”, dhe doli pjesërisht në pension.
Në vitin 1963, Margaret publikoi autobiografinë e saj, “Portrait of Myself” (Portreti im).
Në vitin 1969, ajo u tërhoq plotësisht nga revista Life dhe u shpërngul në shtëpinë e saj në Darien, Connecticut, e rrethuar nga kujtimet e udhëtimeve të saj nëpër botë.
Margaret Bourke-White kishte botuar njëmbëdhjetë libra gjatë jetës së saj. Ajo kishte fotografuar disa nga momentet më vendimtare të shekullit të 20-të. Aho kishte dokumentuar varfërinë, luftën, industrinë, kampet e përqendrimit, Gandhin, Stalinin, Çerçillin, ndarjen e Indisë, apartheidin në Afrikën e Jugut dhe Luftën e Koresë.
Ajo kishte thyer çdo barrierë njëra pas tjetrës, gruaja e parë, fotografja e parë, e para që fluturoi në misione luftarake, e para që hyri në zonat e luftimit.
“Gjithmonë jam tërhequr nga e vërteta që qëndron pas imazheve”, kishte thënë dikur Margaret.
Dhe ajo e ndoqi këtë të vërtetë pa rreshtur, brenda fabrikave të çelikut, mbi avionët bombardues, në kampet e përqendrimit dhe në praninë e Gandhit vetëm pak orë përpara vdekjes së tij.
Margaret Bourke-White ishte e pashkatërrueshme.
Derisa sëmundja e Parkinsonit, ngadalë dhe mizorisht, ia mori aftësinë për ta mbajtur kamerën të palëkundur.
Por edhe atëherë, ajo luftoi për tetë vite të tjera përpara se të tërhiqej.
Margaret Bourke-White u tërhoq nga puna në fund të viteve ’50 dhe vdiq më 27 gusht 1971, në moshën 67-vjeçare.
Ajo la pas një trashëgimi monumentale: një arkiv vizual të shekullit XX, ku historia nuk është thjesht e dokumentuar, por e përjetuar. Përmes objektivit të saj, realiteti industrial, lufta, varfëria dhe figurat më të mëdha të epokës u kthyen në kujtesë kolektive të njerëzimit.
Margaret Bourke-White nuk ishte thjesht fotografe e historisë.
Ajo ishte dëshmitare e saj , dhe në shumë raste, edhe zëri i saj i parë.
Përgatiti: Albert Vataj
