Nga Albert Vataj
Është e vogël, gati e papërfillshme, turma e atyre që ende guxojnë të besojnë në dashurinë e përjetshme. Nuk është disfatizmi, as dëshpërimi i marrëdhënieve të dështuara ajo që shuan këtë mit të lartë; është vetë rrjedha e përvojave njerëzore që, duke shijuar më tepër se ç’duhet konsumimin e ndjesive, përfundojnë duke e mbyllur rrethin me fjalën e fundit të zhgënjimit.
Romantikët, këta endacakë të shpirtit, të cilët ne shpeshherë i vendosim në qiellin e shtatë, nuk kanë arsye të zbresin në truallin e atyre që dyshojnë dhe prodhojnë energji të errëta. Megjithatë, bota, herë pas here, ka qenë e ndriçuar nga pulset e dashurive të mëdha. Romeo e Zhulieta, Tristani e Izolta, dhe një galeri tjetër e ndjenjave të përjetshme, që nuk kanë humbur asnjë grimë shkëlqimi në udhën e shekujve. Ata janë gjallëria e arsyes për të besuar tek ajo që duket e pamundur: që dashuria mund të mos shuhet kurrë.
Dhe ja, si një shenjë, një shfaqje që sfidon jo vetëm skepticizmin, por edhe kohën, na del përpara “Të dashuruarit e Mantovas”, dy skelete njerëzore të përqafuara në një përjetësi të heshtur, të zbuluara në një vendgërmim të periudhës së neolitit, pranë Mantovas, në Italinë e veriut. Fotot e Enrico Pajello për Reuters, të publikuara më 6 shkurt 2007, kanë mbetur një kumt i paharruar për arkeologjinë dhe shpirtin njerëzor. Arkeologët besojnë se çifti është varrosur 5.000 deri në 6.000 vite më parë, dhe se veglat e armët e tyre personale, ende të paprekura, shoqërojnë këtë përqafim që koha nuk e ka mposhtur dot.
Ky zbulim nuk është thjesht një fakt shkencor; është një dorë e shtrirë nga një epokë e largët drejt zemrës së sotme. “Të dashuruarit e Mantovas”, kështu i quajti opinioni publik, u kthyen në një emblemë që shndrit mbi gjerdanin e njerëzimit, një pasaportë e atyre që ende mbajnë gjallë kredon e dashurisë së përjetshme. Përballë tyre, skepticizmi bie heshtur, ndërsa ëndrrimtarët e ndjenjave të mëdha marrin guximin të thonë: çdo dashuri e vërtetë, çdo dashuri e dlirë, e meriton të besojë në përjetësi.
Ky përqafim i gurtë, i dalë nga thellësia e mijëvjeçarëve, është një testament që tejkalon epokat dhe teknologjitë. Ai na kujton se, përtej laboratorëve të nanoshkencës dhe përtej dyshimit modern, zemra njerëzore mbetet e njëjtë: e aftë të dashurojë, të sakrifikojë, të ruajë në heshtje përqafimin e saj deri në amshim.
