Albert Vataj
Kjo fotografi, e datuar më 20 korrik 1945 në New York City, është një nga ato çaste që duken sikur historia ndalet për një sekondë për t’i lënë vend jetës. Në të, diva e Hollivudit Marlene Dietrich përkulet nga lartësia e një dritareje anijeje dhe i fal një puthje të zjarrtë një ushtari amerikan që sapo është kthyer nga ferri i luftës. Fati i këtij momenti i buzëqesh Carus Olcott-it, një emër që në atë çast bëhet simbol i të gjithë atyre që u kthyen nga fronti, të lodhur, por të gjallë.
Në sfond qëndron hija e madhe e World War II, një përvojë që kishte përthyer botën dhe kishte riformatuar vetë kuptimin e njerëzores. Dietrich, e lindur në Gjermani dhe e natyralizuar amerikane, nuk ishte thjesht një yll që ndriçonte në ekran. Ajo ishte një figurë e angazhuar, një zë kundër nazizmit, një grua që refuzoi privilegjin e rehatisë për të qenë pranë ushtarëve në vijën e parë. Me turnetë e saj të pandërprera për USO-në, ajo u bë një prani e gjallë shprese, një kujtesë e butë se përtej tymit të luftës ekzistonte ende një botë që ia vlente të mbrohej.
Puthja e kapur në këtë imazh nuk është thjesht një gjest intim; ajo është një akt simbolik, një liturgji laike e falënderimit. Ushtari që e merr atë nuk është më një individ i veçuar, por një përfaqësues i gjithë sakrificës kolektive. Në atë kontakt të shkurtër, përplasen dy botë: ajo e artit dhe e iluzionit, dhe ajo e baltës, e gjakut dhe e mbijetesës. Dhe pikërisht aty lind një e vërtetë më e madhe, se njeriu ka nevojë për bukuri po aq sa për fitore.
Kompozimi i fotos është po aq i fuqishëm sa vetë ngjarja: trupat e ushtarëve që e ngrejnë lart Dietrich-in krijojnë një piramidë njerëzore, një strukturë e përkohshme solidariteti që e bën të mundur këtë puthje. Është sikur vetë kolektiviteti ngre në piedestal simbolin e shpresës për t’ia dhuruar njërit prej të vetëve. Kjo nuk është më një skenë spontane; është një koreografi e pavetëdijshme e gëzimit.
E quajtur nga ushtarët “Engjëlli i Trupave”, Dietrich nuk e fitoi këtë epitet nga fama, por nga prania. Ajo ishte aty, në të ftohtë, në baltë, në pasiguri, duke ndarë me ta jo vetëm këngën, por edhe rrezikun. Kjo e bën këtë puthje më shumë se një moment romantik: ajo është një shenjë mirënjohjeje, një vulë njerëzore mbi një kapitull të përgjakshëm historie.
Publikimi i saj në mediat e kohës, përfshirë revistën LIFE magazine, e shndërroi këtë imazh në një ikonë të menjëhershme. Ai u bë dëshmi se lufta kishte mbaruar jo vetëm në fushëbetejë, por edhe në shpirtin e njerëzve. Sepse fundi i luftës nuk matet vetëm me armë të heshtura, por me rikthimin e ndjenjave, me të drejtën për të puthur, për të qeshur, për të jetuar.
Kjo fotografi mbetet një nga ato imazhe që nuk i përkasin vetëm historisë, por kujtesës kolektive. Ajo është një metaforë e çlirimit, një dëshmi se edhe në kohët më të errëta, njeriu ruan aftësinë për të krijuar momente drite. Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye, ajo vazhdon të na flasë ende sot, si një kujtesë se pas çdo lufte, ajo që mbetet për t’u rindërtuar është vetë njerëzorja.
