Ajo u largua nga fama e Hollywood-it në moshën 46-vjeçare. Kaloi 50 vjet e harruar. Pastaj, në moshën 86-vjeçare, mori një telefonatë që do ta bënte më të famshme se kurrë më parë, dhe do t’i sillte një nominim për Oscar në moshën 87-vjeçare. Ajo jetoi deri në moshën fikse 100 vjeç. Kapitulli yt më i mirë mund të jetë ende i pashkruar.
Kjo është Gloria Stuart. Dhe historia e saj shkatërron çdo justifikim rreth faktit se “është shumë vonë”.
Në vitin 1996, James Cameron ishte duke zgjedhur aktorët për filmin më të shtrenjtë që ishte bërë ndonjëherë: Titanic. Buxheti: 200 milionë dollarë. Rreziku: gjithçka.
Ai kishte gjetur Rose-n e re, Kate Winslet, 21 vjeç, rrezatuese me rini dhe pasion.
Por i duhej dikush që të luante Rose-n e moshuar. Gruaja që, 84 vjet pas mbijetesës nga Titanic-u, mbante ende atë dashuri si një fotografi në një varëse, afër zemrës.
Cameron kishte nevojë për një fytyrë që mbante dekada. Për sy që kuptonin humbjen. Për një prani që mund të mbështeste gjithë filmin.
Ai e gjeti Gloria Stuart-in. Ajo ishte 86 vjeç.
Shumica e njerëzve nuk kishin dëgjuar kurrë për të. Dhe ata që kishin dëgjuar, mendonin se ajo kishte vdekur prej kohësh.
Por Gloria ishte shumë gjallë. Dhe ajo ishte gati të provonte se vepra jote më e madhe mund të vijë pikërisht kur të gjithë të tjerët mendojnë se ti je i përfunduar.
E lindur më 4 korrik 1910, Ditën e Pavarësisë së SHBA-ve, Gloria erdhi në botë në të njëjtin vit kur filloi ndërtimi i Titanic-ut.
Në vitet 1930, ajo ishte një yll në ngjitje në Universal Pictures. U shfaq në filma klasikë si “The Invisible Man” përkrah Claude Rains dhe “The Old Dark House” me Boris Karloff.
Ajo ishte e bukur. E talentuar. Në prag të super-fames.
Pastaj, në vitin 1946, në kulmin e karrierës së saj, bëri diçka pothuajse të paimagjinueshme.
U largua.
Jo për shkak skandali. Jo sepse nuk mund të gjente punë. Por sepse Hollywood-i nuk i ofronte asnjë kontroll krijues, asnjë liri artistike.
Luaje rolet që të jepnin. Duheshe të dukeshe siç të thoshin. Nuk kishe zë.
Gloria donte më shumë. Prandaj zgjodhi anonimitetin në vend të kompromisit.
Për 50 vitet e ardhshme, ajo u bë artiste pamore, piktore, skulptore, grafiste. Veprat e saj u ekspozuan në galeri. Ajo krijonte sipas kushteve të saj.
Rrallëherë merrte role të vogla në vitet ’70 dhe ’80. Por asgjë domethënëse. Hollywood-i kishte kaluar tutje.
Pastaj telefoni ra. James Cameron donte ta takonte.
Gloria lexoi skenarin e Titanic-ut. Ajo e kuptoi menjëherë se çfarë i duhej Cameron-it, jo thjesht një aktore që lexon replika, por një grua që mund të mishëronte peshën e një jete të tërë kujtimesh.
“Unë mund ta bëj këtë,” i tha ajo.
Dhe kishte të drejtë.
Aktorja Gloria në rolin e Rose-s së moshuar është e lehtë të mos vihet re në fillim, filmi dominohet nga romanca e re, fundosja spektakolare, shkalla epike.
Por shikoje përsëri. Çdo skenë ku shfaqet Gloria e mban gjithë filmin bashkë.
Ajo është rrëfimtare. Dëshmitare. Gruaja që kthehet mbrapa në 84 vjet, duke u përpjekur të shpjegojë si ishte të ishe e re dhe e dashuruar në një anije që do të bëhej varr.
Shikoje fytyrën e saj kur sheh për herë të parë vizatimin që Jack bëri prej saj, 84 vjet shemben në sekonda.
Dëgjoje zërin e saj: “Kanë kaluar 84 vjet, dhe ende e ndiej erën e bojës së freskët.”
Ai rresht mund të kishte dalë banal. Në interpretimin e Gloria-s, ai të thyen zemrën.
Ajo nuk po bënte sikur kujtonte. Në moshën 86-vjeçare, Gloria e dinte çfarë do të thotë të shikosh pas në dekada dhe të përpiqesh të mbash gjallë çastet që të kanë formësuar.
Kur Titanic u shfaq në dhjetor 1997, u kthye në një fenomen. Filmi me fitimet më të larta të të gjitha kohërave.
Dhe Gloria Stuart, e harruar për gjysmë shekulli, u bë e nominuar për Oscar.
Ceremonia e Çmimeve të Akademisë 1998. Gloria ecte në tapetin e kuq, 87 vjeç, fotografët përreth, dritat që shpërthenin.
Ajo ishte personi më i moshuar ndonjëherë i nominuar për Aktoren më të Mirë në Rol Dytësor.
Nuk fitoi. Kim Basinger mori Oscar-in për “L.A. Confidential.”
Por Gloria kishte fituar diçka shumë më të vlefshme, vetveten në një shkëlqim ylli.
Për 50 vjet, karriera e saj kishte qenë një shënim në fund të faqes. Tani, falë një roli në moshën 86-vjeçare, ajo u bë e paharueshme.
Në intervista, Gloria ishte e mprehtë, humoriste dhe reflektuese.
“Nuk është kurrë vonë,” tha ajo. “Mosha është e parëndësishme kur ke diçka për të thënë.”
Ajo foli për largimin nga Hollywood-i në vitet ’40, se ishte zgjedhja e duhur, edhe pse do të thoshte anonimati.
Foli për artin e saj, si krijimi për vete e mbajti gjallë gjatë dekadave pa njohje.
Foli për Rose-n e moshuar, si luajtja e saj ndjehej si kulm i gjithçkaje që kishte mësuar në 86 vjet: “E kuptova atë. Sepse kisha jetuar mjaftueshëm për të ditur çfarë do të thotë të shikosh pas dhe të përpiqesh të japësh kuptim një jete të tërë.”
Momenti më i fuqishëm në Titanic nuk është fundosja. Nuk është as vdekja e Jack-ut në ujë.
Është Rose-a e moshuar vetëm në kuvertë natën, duke hedhur Heart of the Ocean në det.
Pa dialog. Vetëm një grua e moshuar që lëshon të shkuarën, më në fund, pasi e ka mbajtur 84 vjet.
Pastaj ajo shkon në shtrat, e rrethuar me fotografi të jetës aventureske që kishte jetuar pas vdekjes së Jack-ut. Kalërim. Fluturim avionësh. Aventura.
Ajo skenë e shndërron Titanic-un nga film katastrofe në diçka më të thellë: një reflektim mbi zgjedhjen për të vazhduar jetën pas humbjes.
Gloria e kuptonte këtë skenë deri në palcë. Sepse ajo vetë e kishte bërë të njëjtën gjë.
Ajo kishte humbur karrierën në Hollywood. Kishte jetuar në harresë. Por vazhdoi të krijonte, të jetonte, të përgatitej.
Dhe kur momenti erdhi në moshën 86-vjeçare, ajo ishte gati.
Gloria Stuart ndërroi jetë më 26 shtator 2010. Ishte saktësisht 100 vjeç.
E lindur në 1910. Vdiq në 2010. Një shekull i përsosur.
Dy karriera. Njëra në moshën 25 vjeç, tjetra në 86. E dyta e bëri atë të pavdekshme.
Sepse Titanic nuk është thjesht film. Është një pikë reference kulturore që çdo brez e rizbulon.
Dhe Gloria Stuart është shpirti emocional i tij.
Sa herë që dikush shikon Titanic-un — miliona çdo vit — ata shohin Glorian. Fytyrën e saj. Urtësinë e saj. Mishërimin e një gruaje që ka dashur, ka humbur dhe ka mbijetuar me dinjitet.
Kjo është trashëgimi.
Ja çfarë dëshmoi Gloria:
Vepra jote më e madhe mund të vijë kur të gjithë mendojnë se ti ke mbaruar.
Jo në 25. Jo në 40. Ndoshta në 86.
Ajo mund të kishte thënë: “Ajo pjesë e jetës sime ka mbaruar. Jam shumë e vjetër.”
Nuk e tha. Ajo u paraqit. Punoi. Dha një interpretim që do ta tejkalonte në kohë.
Ajo nuk po përpiqej të rimerrte rininë. Nuk po konkurronte me bukurinë e Kate Winslet.
Po ofronte diçka që vetëm ajo mund të sillte: peshën e një shekulli, të kthyer në art.
Në moshën 46 vjeç, Gloria zgjodhi artin përpara famës.
Në 86, mori të dyja.
Në 100, vdiq duke pasur jetuar jo vetëm një jetë të gjatë, por dy jetë të jashtëzakonshme.
Prandaj, nëse mendon se je shumë i vjetër. Shumë vonë. Shumë tej momentit tënd.
Kujto Gloria Stuart.
Ajo ishte 86 kur u paraqit në audicion.
87 kur eci në tapetin e kuq të Oscar-it.
100 kur vdiq, e famshme, e përmbushur, e kujtuar.
Nuk është kurrë vonë.
Kapitulli yt i ardhshëm mund të jetë më i madhi.
Përgatiti: Albert Vataj
