Albert Vataj
“Ne të gjithë jemi të thyer; kështu hyn drita.” tha Ernest Hemingway.
Një fjali e shkurtër, por me një peshë ekzistenciale që i reziston kohës. Ajo nuk është thjesht një reflektim poetik mbi dhimbjen, por një tezë e fuqishme mbi natyrën njerëzore, mbi mënyrën se si njeriu formohet, piqet dhe bëhet vetvetja përmes asaj që e ka plagosur.
Në këtë mendim fshihet një e vërtetë thelbësore, thyerja nuk është dështim, por kusht i domosdoshëm i ndërgjegjësimit. Çarjet që mbartim, humbjet, plagët emocionale, zhgënjimet, rrëzimet, shpesh na duken si dëshmi të pafuqisë sonë. Por në një plan më të thellë, ato janë shenja të jetës së jetuar me intensitet, të dashurisë së dhënë pa kushte, të rrezikut të marrë në një botë që nuk garanton asgjë.
Drita që “hyn” përmes thyerjes nuk është ngushëllim i lehtë. Ajo është dritë e vështirë, dritë që të detyron të shohësh qartë, veten, të tjerët, jetën. Ajo sjell kuptim, por edhe përgjegjësi. Sepse të kuptosh do të thotë të mos jetosh më në iluzione. Dhe shpesh, pikërisht dhimbja është ajo që i shemb iluzionet më kokëforta.
Momentet më të errëta të jetës, thyerja e zemrës, humbja e një njeriu të dashur, dështimi që të rrënon identitetin, na çojnë në një gjendje zhveshjeje të brendshme. Aty ku mbrojtjet bien, ku rolet sociale humbasin kuptimin, ku mbetemi vetëm me pyetjen thelbësore, kush jam unë, përtej asaj që kam humbur?
Në atë hapësirë të zhveshur, lind një vetëdije e re. Një forcë që nuk buron nga kontrolli, por nga pranimi.
Të jesh “i thyer” nuk do të thotë të jesh i shkatërruar. Përkundrazi, do të thotë se ke guxuar. Ke dashur aty ku rrezikohej të humbisje. Ke besuar aty ku zhgënjimi ishte i mundshëm. Ke ecur përpara edhe kur nuk kishte siguri. Çarjet janë gjurmë guximi, jo dobësie.
Dhe drita që kalon përmes tyre nuk është vetëm për ne. Ajo ka një dimension etik. Njeriu që ka njohur dhimbjen, nëse nuk është mbyllur në cinizëm, bëhet më i dhembshur, më i vëmendshëm, më njerëzor. Ai fillon të shohë çarjet tek të tjerët jo si defekte, por si histori. Kështu lind empatia, jo si teori morale, por si përvojë e përbashkët.
Kur përqafojmë papërsosmëritë tona, ne çlirohemi nga tirania e përsosmërisë. Ndalojmë së ndjekuri modele të rreme force dhe fillojmë të ndërtojmë një identitet më të ndershëm. Jeta shfaqet atëherë si mozaik, jo si sipërfaqe e lëmuar: copa dashurie, dhimbjeje, gëzimi, frike dhe triumfi që, së bashku, krijojnë kuptim.
Drita që hyn përmes çarjeve nuk na shëron duke na kthyer siç ishim më parë. Ajo na transformon. Na bën të tjerë, më të vetëdijshëm, më të përulur, më të thellë. Na mëson se forca e vërtetë nuk qëndron në mosrrëzimin, por në aftësinë për të ringritur veten pa mohuar plagët.
Po sikur ta shihnim thyerjen jo si turp, por si dëshmi jete? Jo si diçka për t’u fshehur, por si shenjë se kemi kaluar përmes zjarrit dhe kemi mbetur njerëz. Po sikur të lejonim dritën tonë, të fituar me mund, dhimbje dhe vetëdije, të ndriçonte edhe rrugën e të tjerëve?
Mos i frikëso çarjet e tua. Ato janë hyrjet e dritës. Lejoje atë dritë të të formësojë, jo të të ngurtësojë.
Sepse në fund, jeta nuk kërkon përsosmëri. Kërkon të vërtetën, brishtësinë dhe guximin për të qenë thellësisht njerëzor.
Cili mësim i heshtur, por vendimtar, të është dhuruar nga një humbje apo një thyerje zemre që të ka ndryshuar përgjithmonë mënyrën si e sheh jetën?
