Ajo lindi skllave, u shit në Egjipt, pastaj mundi në betejë një mbret kryqtar, u bë Sulltane dhe themeloi një dinasti që sundoi për 267 vjet.
Dhjetor 1249. Mansurah, Egjipt.
Mbreti më i fuqishëm i Europës, Luigji IX i Francës, kishte pushtuar Egjiptin me një ushtri të madhe kryqtare. Ata kanë marrë qytetin portual të Damietës dhe po marshojnë drejt Kajros, duke pritur një fitore të lehtë.
Sulltani egjiptian, al-Salih Ejubi, po vdes nga tuberkulozi. Kryqtarët e dinë këtë. Ata presin që ai të rrëzohet, që udhëheqja egjiptiane të copëtohet në kaos.
Ajo që nuk dinë është se, në çastin kur Sulltani vdes, gruaja që do ta zëvendësojë tashmë po planifikon shkatërrimin e tyre.
Emri i saj është Shaxhar al-Durr, “Pema e Perlave”.
Dhe ajo është gati të bëjë diçka që pothuajse asnjë grua në historinë mesjetare nuk e ka bërë ndonjëherë, të komandojë një ushtri kundër një mbreti europian, dhe të fitojë.
Por, për të kuptuar se si një grua arriti të komandojë ushtri në Egjiptin e shekullit XIII, duhet të dimë nga vinte ajo.
Shaxhar al-Durr lindi rreth vitit 1220 në rajonet turke të Azisë Qendrore. Ajo u skllavërua. U shit në tregjet egjiptiane si pronë.
Por ajo ishte jashtëzakonisht inteligjente, politikisht brilante dhe jashtëzakonisht e bukur. Ajo tërhoqi vëmendjen e al-Salih Ejubit, një princ që do të bëhej Sulltan i Egjiptit. Ai e liroi. U martua me të.
Dhe, ndryshe nga gratë e tjera mbretërore të mbyllura në hareme, Shaxhari u përfshi drejtpërdrejt në çështjet shtetërore. Ajo e këshillonte burrin e saj për strategjinë ushtarake. U bë këshilltarja e tij më e besuar. Kur ai u bë Sulltan në vitin 1240, ajo praktikisht u bë bashkësunduese e tij.
Pastaj, në vitin 1249, ndodhi katastrofa.
Mbreti Luigj IX nisi Kryqëzatën e Shtatë, jo kundër Jerusalemit, por kundër Egjiptit. Në qershor, ushtria kryqtare pushtoi Damietën. Sulltani al-Salih Ejubi, tashmë duke vdekur, nuk mund ta drejtonte mbrojtjen.
Në nëntor 1249, ndërsa kryqtarët marshonin drejt Kajros, Sulltani vdiq.
Ky duhej të ishte çasti i shembjes së Egjiptit. Ushtritë mesjetare pa udhëheqës shpërbëheshin. Krizat e trashëgimisë paralizonin mbretëritë për muaj të tërë.
Në vend të kësaj, Shaxhar al-Durr mori një vendim që ndryshoi historinë.
Ajo e fshehu vdekjen e burrit të saj.
Njoftoi se ai ishte i sëmurë dhe po shërohej. Firmoste urdhra në emrin e tij. Mbajti gjallë trillimin se ai ishte ende gjallë dhe po komandonte ushtrinë.
Ndërkohë, ajo mori komandën reale. Koordinoi veprimet me komandantët mamlukë. Organizoi mbrojtjen e Mansurahës. Dërgoi mesazhe urgjente që djali i burrit të saj, Turanshahu, të kthehej nga Siria për të marrë fronin.
Në shkurt 1250, ushtria kryqtare mbërriti në Mansurah.
Mbreti Luigj IX besonte se po përballej me një forcë të demoralizuar, të udhëhequr nga një sulltan i vdekur. Ai priste fitoren.
Në vend të kësaj, ai ra në një kurth.
Më 8 shkurt 1250, filloi Beteja e Mansurahës. Kryqtarët depërtuan në qytet, pastaj forcat egjiptiane kundërsulmuan me një efikasitet shkatërrues.
Beteja u shndërrua në një masakër. Kalorësia elitare franceze u shkatërrua. Mijëra kryqtarë u vranë.
Dhe Mbreti Luigj IX i Francës, njeriu që mendonte se do ta pushtonte Egjiptin, u kap rob.
Një nga monarkët më të fuqishëm të Europës u bë i burgosur i një ushtrie të komanduar fshehurazi nga një grua e lindur skllave.
Pas fitores, Shaxhar al-Durr shpalli se burri i saj kishte vdekur. Turanshahu mbërriti dhe u shpall Sulltan. Kriza u mbyll. Egjipti kishte mposhtur Kryqëzatën e Shtatë.
Por Turanshahu doli i paaftë dhe paranojak. Brenda pak muajsh, komandantët mamlukë që kishin fituar betejën humbën durimin.
Në maj 1250, ata e vranë atë.
Pastaj bënë diçka të paprecedentë: shpallën Shaxhar al-Durr Sulltane të Egjiptit.
Jo regjentë. Jo mbretëreshë. Sulltane.
U farkëtuan monedha me emrin e saj. Emri i saj u përmend në lutjet e së premtes, shenja përfundimtare e sovranitetit në botën islame. Për 80 ditë, Shaxhar al-Durr ishte e para dhe e vetmja Sulltane femër në historinë e Egjiptit.
Por Kalifi Abasid në Bagdad u zemërua. Ai dërgoi një mesazh: “Nëse Egjipti nuk ka burra të aftë për të sunduar, ne do t’ju dërgojmë një.”
Nën presion fetar dhe politik, u arrit një marrëveshje, Shaxhari do të martohej me komandantin mamluk Ajbak dhe do të “hiqte dorë” nga pushteti në favor të tij.
Formalisht, sundonte Ajbaku. Në praktikë, Shaxhar al-Durr vazhdoi të ushtronte pushtet të madh. Së bashku, ata themeluan Sulltanatin Mamluk, një dinasti që do të sundonte Egjiptin dhe Sirinë për më shumë se 250 vjet.
Por politika e pallatit është e pamëshirshme.
Në vitin 1257, Ajbaku planifikoi të merrte një grua tjetër për një aleancë politike. Shaxhar al-Durr, që kishte komanduar ushtri dhe kishte mposhtur mbretër, po lihej mënjanë.
Ajo urdhëroi vrasjen e tij.
Pastaj, në prill 1257, gruaja e parë e Ajbakut mori hak. Shaxhar al-Durr u rrah për vdekje me këpucë druri nga gratë skllave. Trupi i saj u hodh mbi muret e pallatit.
Ajo ishte rreth 50 vjeçe. Kishte qenë Sulltane për 80 ditë. Kishte komanduar një ushtri që kishte mundur një mbret kryqtar. Kishte themeluar një dinasti.
Dhe vdiq dhunshëm në të njëjtin pallat ku dikur sundonte.
Por ja çfarë e bën historinë e saj të jashtëzakonshme:
Sulltanati Mamluk që ajo ndihmoi të krijohej u bë forca më e fuqishme në Lindjen e Mesme. Në vitin 1260, mamlukët mundën Perandorinë Mongole në Ain Xhalut, duke ndalur përparimin mongol drejt Afrikës. Ata dëbuan kryqtarët e fundit nga Toka e Shenjtë në vitin 1291.
Sulltanati Mamluk sundoi deri në vitin 1517, 267 vjet pasi Shaxhar al-Durr ndihmoi në krijimin e tij.
Gjithçka që erdhi më pas, mposhtja e mongolëve, fundi i kryqëzatave, shekuj sundimi mamluk, u ndërtua mbi themelet që ajo hodhi, kur fshehu vdekjen e burrit të saj dhe komandoi një ushtri kundër një mbreti.
Ajo lindi skllave. U bë Sulltane. Mundi mbretër. Themeloi dinasti.
Shaxhar al-Durr sundoi për 80 ditë. Dinastia që ajo krijoi sundoi për 267 vjet.
Ajo komandoi një betejë. Ajo betejë ndryshoi rrjedhën e historisë.
“Pema e Perlave”, kështu do të thoshte emri i saj. Dhe ajo vlente më shumë se të gjitha perlat e botës.
Përgatiti: Albert Vataj
