Nga Albert Vataj
Paulo Coelho, shkrimtari që eksploroi shpirtin njerëzor në një dimension dhe thellësi të shpërfaqshme, vëren se: Në çdo marrëdhënie njerëzore, gjëja më e rëndësishme është të flasësh. Por njerëzit nuk e bëjnë më këtë, shton ai. Ata nuk dinë më të ulen për të treguar dhe dëgjuar të tjerët. Shkojmë në teatër, në kinema, shikojmë televizor, dëgjojmë radio, lexojmë libra, por pothuajse kurrë nuk bisedojmë. Nëse duam të ndryshojmë botën, duhet të kthehemi në kohën kur luftëtarët mblidheshin rreth një zjarri kampi dhe tregonin historitë e tyre”
Përkufizimi i Coelhos është një ekzaminim. Ai pikas një dritëshkurtësi moderne, që na ka dënuar me vetmi në mes të turmës.
Në arkitekturën e marrëdhënieve njerëzore, fjala nuk është thjesht një mjet, ajo është shtylla mbajtëse. Megjithatë, ne jetojmë në epokën e një paradoksi të frikshëm, jemi të rrethuar nga komunikimi, por të zhveshur nga biseda. Kemi ndërtuar një qytetërim spektatorësh, ku njeriu nuk është më pjesëmarrës në jetën e tjetrit, por një dëshmitar pasiv i ekraneve dhe skenave.
Shkojmë në kinema për të parë jetë të tjerëve, lexojmë libra për të dëgjuar monologë të huaj, dhe i dorëzohemi radios apo televizionit si një narkozë që mbyt nevojën për t’u shprehur, i jepemi tërësisht si të magjepsur jetësimit virtual, pa e ditur se sa më intensive është kjo energji, aq më e papërshkueshme është hapësira ndarëse mes nesh. Ne konsumojmë rrëfime, por nuk rrëfehemi. Kjo është paaftësia jonë e re. Jemi bërë analfabetë të dëgjimit aktiv. Ne dimë të shikojmë drejt së njëjtës pikë (ekranit), por nuk dimë më të shikojmë drejt njëri-tjetrit.
Sintaksa e jetës sonë është kthyer në një listë me pika, shpejt, shkurt, pa emocion. Ne kemi shkëmbyer thellësinë e dialogut me shpejtësinë e informacionit.
Denoncimi i Coelhos nuk është thjesht një kritikë nostalgjike, është një thirrje për mbijetesë shpirtërore. Kur ai thotë se duhet të kthehemi te zjarri i kampit, ai kërkon rikthimin te rrethi, të graviteti, të ligjësia e rreptë e lëvizjes në kaosin kozmik.
Në rreth, çdo luftëtar është i barabartë dhe çdo histori është një tullë në mbrojtjen e fisit dhe një ngulm i përkatësisë.
Zjarri nuk ishte thjesht ngrohtësi fizike, ishte sakramenti i bashkësisë. Atje, tregimi i historisë nuk ishte argëtim, ishte transferim i shpirtit.
Të flasësh do të thotë të jesh i prekshëm, të dëgjosh do të thotë të jesh mikpritës i përvojës së tjetrit.
Nëse duam të ndryshojmë botën, duhet të kryejmë aktin më subversiv të mundshëm, të ulemi dhe të flasim. Pa filtra, pa ndërmjetësimin e teknologjisë, pa nxitimin e orës.
“Të bisedosh sot do të thotë të fikësh dritat e botës artificiale për të ndezur një zjarr të brendshëm, ku fjala kthehet në mishi dhe dëgjimi në shpëtim.”
Sot, ne jemi mbledhur rreth zjarreve të ftohtë të ekraneve tona, duke kërkuar ngrohtësi në dritën e tyre blu, ndërsa shpirtrat tanë dridhen nga vetmia. Kemi harruar se fjala nuk u krijua për të informuar, por për të ndërtuar ura mes dy errësirave.
Ne shkojmë në teatro dhe kinema si ata që kërkojnë të pijnë ujë në pasqyrimet e një liqeni, por kurrë nuk ulemi buzë burimit të njëri-tjetrit. Ne jemi luftëtarë që kemi harruar historitë tona, të mbyllur në pancira heshtjeje, duke kujtuar se jemi të sigurt sepse nuk po flasim. Por bota nuk ndryshon nga heshtja e matur. Ajo ndryshon kur dikush guxon të thotë: ‘Dëgjomë, kjo është dhimbja ime, ky është triumfi im’.
Duhet të kthehemi te zjarri. Te ai çast magjik ku zëri i tjetrit nuk është thjesht zhurmë sfondi, por rrahja e zemrës së universit që kërkon të njihet. Ndryshimi i botës fillon me pyetjen e thjeshtë që nuk pret një ‘like’, por një vështrim në sy.”
