Ernest Hemingway shkroi dikur: “Mësimi më i vështirë që më është dashur të mësoj si i rritur, është nevoja e pamëshirshme për të vazhduar, pavarësisht se sa i copëtuar ndihem brenda.”
Kjo fjali mbart një të vërtetë të zhveshur nga iluzionet, një pohim brutal dhe njëherazi universal. Jeta nuk ndalet kur zemrat tona rëndohen, kur mendja lodhet deri në thyerje, apo kur shpirti ndjen se po shpërbëhet. Ajo ecën përpara pa kompromis, pa ndjeshmëri, duke na detyruar të ecim bashkë me të. Nuk ofron pushim, nuk njeh pauza shërimi, nuk krijon hapësira mëshire për rindërtim të butë. Bota nuk pret, edhe atëherë kur ne kemi nevojë dëshpëruese që ajo ta bëjë.
Ajo që e bën këtë realitet edhe më të rëndë është fakti se askush nuk na përgatit vërtet për të. Fëmijëria na ushqen me tregime që përfundojnë bukur, me mite shpengimi dhe fitore morale, ku gjithçka rregullohet në fund. Por mosha e rritur i shkul këto perde ngushëlluese dhe na vë përballë një të vërtete të ashpër: mbijetesa, në shumicën e rasteve, nuk është as heroike, as frymëzuese. Ajo është e heshtur, e lodhshme, shpesh e dhimbshme. Është të veshësh maskën e forcës kur brenda je duke u copëtuar. Është të shfaqesh, edhe kur gjithçka brenda teje kërkon të tërhiqet. Është zgjedhja për të vazhduar, hap pas hapi, edhe kur zemra kërkon vetëm pushim.
E megjithatë, ne durojmë. Dhe kjo është mrekullia e vërtetë e të qenit njerëzor. Në thellësinë e dhimbjes sonë zbulojmë rezerva force që nuk e dinim se ekzistonin. Mësojmë të jemi strehë për veten, të flasim me zërin që na mungon, të pëshpëritim shpresë aty ku heshtja është e rëndë. Me kalimin e kohës kuptojmë se elasticiteti nuk është spektakolar; ai nuk ka zhurmë, nuk kërkon duartrokitje. Është një qëndresë e qetë, një refuzim i palëkundur për t’u shtypur plotësisht nga pesha e jetës.
Po, është e çrregullt. Po, është rraskapitëse. Dhe po, ka ditë kur edhe një hap i vetëm duket i pamundur. Por edhe atëherë, ne ecim përpara. Çdo hap i vogël është një akt guximi, një dëshmi se rezistenca jonë vazhdon. Në momentet më të errëta, ne ende luftojmë, ende refuzojmë të dorëzohemi. Dhe kjo luftë e heshtur, ky këmbëngulje e padukshme, është mrekullia e vërtetë e mbijetesës.
Cili ka qenë mësimi më i vështirë që ju është dashur të mësoni si i rritur? Dhe si ju ka formuar ai në atë që jeni sot?
Secili prej nesh gjen një përkim në këtë përvojë universale, por edhe një dallim thelbësor, historinë personale. Është ajo histori që na ka vënë përballë provës, që na ka mësuar si të ndeshemi dhe si të fitojmë, jo sepse kishim një rrugëdalje tjetër, por sepse dorëzimi nuk ishte kurrë një mundësi reale.
Përgatiti: Albert Vataj
